13

Sesja Stałej Konferencji MABPZ

XXV - 25. Sesja Stalej Konferencji MABPZ
XIII
1991
Rapperswil,
14 wrzesień 1991 → 15 wrzesień 1991
Sztuka i kultura polska na Zachodzie

Sesja | Obrady


Pierwszym punktem porządku obrad XIII Sesji była sytuacja instytucji członkowskich Stałej Konferencji, dziś i jutro. Referat wprowadzający Janusza Morkowskiego (tym razem przechowywany w archiwum jako załącznik do protokołu) byt niejako kontynuacją i rozwinięciem tematu zapoczątkowanego w Rzymie.

Referent rozpoczął od stwierdzenia, że wszystkie instytucje zrzeszone w Stałej Konferencji obrastają w zbiory. W efekcie tego zjawiska np. Instytuty Piłsudskiego w Londynie i Nowym Jorku stały się w znacznej mierze także muzeami, podobnie jak Biblioteka Polska w Paryżu; bogate kolekcje malarstwa posiada Fundacja Kościuszkowska i Zespół Szkół w Orchard Lake. Podobnie wzbogacają swe trofea biblioteki i archiwa w instytucjach nie mających żadnego z tych stów w swojej nazwie. Rzadko przy tym udaje się tworzyć zbiory ograniczone do zamierzonego początkowo profilu tematycznego. Na ogół gromadzi się mniej lub bardziej żywiołowo wszystko, czym obdarzają niekiedy darczyńcy w rezultacie zapisów testamentowych, jeżeli tylko darowane przedmioty mają z polskiego punktu widzenia pewną wartość obiektywną, a niekiedy sentymentalną.

Ten stan rzeczy z czasem powoduje problemy, najpierw techniczne: brakuje miejsca, by to wszystko przechowywać, eksponować, brak ludzi, którzy by schedę dokumentowali, konserwowali, udostępniali, a także nie ma niezbędnych do tego środków finansowych. Z kolei nasuwa się pytanie, w jakim stopniu skumulowanie spuścizn służy realizacji celów, dla których dana instytucja została powołana, komu i czemu w obecnych warunkach zbiory mogą i powinny służyć.

Do niedawna w instytucjach emigracyjnych sprawa była jasna — gromadzenie depozytów służy walce kraju z narzuconym systemem, zaświadcza wobec otoczenia, że Polacy trwają w dążeniu do niepodległości, że — gdy nie jest to możliwe w kraju — poza jego granicami kultywują i rozwijają kulturę niezależną. Dziś powszechna jest świadomość, że odmiennie niż dotąd, ale nadal powinniśmy i chcemy służyć sprawie polskiej. Pozostaje pytanie o metody i środki działalności. Nad odpowiedzią na to pytanie trzeba pracować zarówno wspólnie, jak i w każdej instytucji z osobna, z uwzględnieniem jej specyfiki, licząc się z tym, że pokolenie emigrantów politycznych w niezbyt dalekiej przyszłości zacznie przemijać. Nawet zachowując w tej sprawie optymizm, trudno mieć pewność, że następna generacja będzie równie chętna do pracy społecznej.

Zakładając, że istniejące obecnie instytucje pozostaną, muszą zachować swą autonomię, a każda z nich powinna już teraz z perspektywą 5-10 lat:

  1. określić cele swego działania;
  2. sformułować wynikające z tych celów konsekwencje dla profilu swej działalności i zbiorów, co z reguły pociągnie za sobą w niektórych dziedzinach redukcję, a w innych pogłębienie lub rozszerzenie pola działania;
  3. zapewnić sobie środki finansowe, niezbędne dla realizacji przyjętych celów.

Tezy referatu, zarówno dotyczące celów działania, jak i współpracy z instytucjami krajowymi, generalnie biorąc, zostały przyjęte z aprobatą. W dyskusji wysuwano m.in. potrzebę przemyślenia i sformułowania celów Emigracji w nowych warunkach, a w tym włączenia do tych -celów do niedawna niemożliwej pomocy dla Polaków na terenach Związku Radzieckiego. Szereg wypowiedzi dotyczyło też sposobów działania w nowych okolicznościach, np. współdziałania w kwestii profilowania zbiorów i podziału zadań pomiędzy instytucjami członkowskimi Stałej Konferencji. Podkreślano też potrzebę obustronnej wymiany stypendystów między krajem a placówkami emigracyjnymi oraz szanse szerszego korzystania np. z możliwości wykonywania w kraju różnorodnych prac na użytek instytucji emigracyjnych, co często mogłoby być korzystne, zarówno z punktu widzenia fachowości prac wykonywanych przez personel polskojęzyczny, jak i ze względu na z reguły niższe koszty usług wykonywanych w Polsce.

W kolejnym punkcie rozważano dość obszernie wysuniętą przed rokiem propozycję zorganizowania w 1992 r. kolejnej sesji Stałej Konferencji w kraju. Janusz Morkowski i ks. Hieronim Fokciński, którzy — zgodnie z ustaleniami przyjętymi na XII Sesji w Rzymie — prowadzili na ten temat rozmowy w kraju, poinformowali o bardzo pozytywnym stosunku wielu instytucji krajowych do tej propozycji. Potwierdzili rysujące się w wyniku tych rozmów dwie koncepcje zrealizowania tej sesji: dwudniowej, o ukształtowanym już tradycyjnie programie (część organizacyjna i część naukowa) w Warszawie lub w Krakowie (w terminie skoordynowanym z mającym się tam odbyć Zlotem Polonii) lub sesji trwającej aż do pięciu dni, o znacznie rozszerzonym programie. W takim przypadku krajowymi współorganizatorami sesji byłyby Zamek Królewski, Muzeum Narodowe i Biblioteka Narodowa, a koncepcja programowa polegałaby na wzajemnej prezentacji krajowych i emigracyjnych instytucji i specjalistów oraz możliwości ich przyszłej współpracy. W szczególności proponowano wstępnie następujące bloki programowe:

  1. prezentację uczestniczących w Stałej Konferencji instytucji emigracyjnych i ich dorobku;
  2. prezentację przez instytucje krajowe pamiątek instytucji emigracyjnych XIX w., znajdujących się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego i Biblioteki Narodowej;
  3. prezentację przez referentów z instytucji członkowskich Stałej Konferencji zespołu referatów pt. Kultura i sztuka polska na Zachodzie, wygłoszonych w 1991 r. w Rapperswilu;
  4. zwiedzanie przez uczestników z emigracji Zamku Królewskiego, Muzeum Narodowego, Biblioteki Narodowej, kościoła i muzeum w Niepokalanowie, domu Chopina w Żelazowej Woli i pałacu w Nieborowie.

W toku dyskusji wysuwano też postulat umożliwienia uczestnikom z zagranicy nawiązania w toku sesji kontaktów z muzeami poza Warszawą i ewentualnych spotkań w nich w późniejszym terminie. Aprobowano propozycję odbycia sesji nie jak zwykle we wrześniu, lecz w czerwcu. Wobec tego, że ks. Fokciński nie mógł podjąć się koordynacji przygotowań do sesji w tym terminie, ustalono, że zadanie to przejmie Muzeum Polskie w Rapperswilu, w bezpośredniej współpracy z Zamkiem Królewskim w Warszawie. Także prowadzenie sekretariatu sesji, zarówno w okresie przygotowań, jak i obrad, powierzono Muzeum Polskiemu w Rapperswilu.

W protokole XIII Sesji odnotowano też ukazanie się ostatecznie w 1991 r. (pomyślanej początkowo jako wydawnictwo z okazji dziesięciolecia Stałej Konferencji) książki Muzea, biblioteki i archiwa polskie na Zachodzie, wyrażając przy tym uznanie i podziękowanie osobom, które mimo wielu trudności doprowadziły sprawę do końca, a mianowicie Ninie Kozłowskiej i śp. Barbarze Kozłowskiej-Mękarskiej oraz Adamowi Kozłowskiemu.

LISTA REFERATÓW | PUBLIKACJI


CZYTAJ | POBIERZ (opublikowane online) z sesji: 1991 - XIII

Tematem wiodącym naukowej części sesji była „Sztuka i kultura polska na Zachodzie". Jej program obejmował następujące referaty:

LP

Autor(zy)

Tytuł referatu

Publikacja online

1

Tomasz Niewodniczański

Zbiory archiwaliów (rękopisów i dokumentów) w Bittburgu

 X

2

Adam Heymowski

Militaria polskie w zbiorach szwedzkich. 2. Janusz Pasierb — Polonika w zbiorach sztuki Watykanu

 X

3

Hieronim Fokciński

Ciekawsze dokumenty dotyczące Polski w archiwach watykańskich

 X

4

Irena Schmidt-Olechowska

Malarstwo Józefa Brandta w zbiorach niemieckich

 X

5

Andrzej Rottermund

Rynek sztuki polskiej — refleksje historyka sztuki

 X

6

Andrzej Ciechanowiecki

Obecność sztuki polskiej w zbiorach publicznych na Zachodzie

 X

7

Tomasz Niewodniczański

Zbiory kartograficzne w Bitburgu

 X

8

Agnieszka Morawińska

Recepcja wystaw sztuki polskiej na Zachodzie

 X

9

Michał Jagosz

Pamiątki narodowe w zbiorach Ośrodka Dokumentacji Pontyfikatu Jana Pawła II

 X

10

Barbara Brus-Malinowska

Malarstwo Żydów polskich na przykładzie zbiorów Ewy i Wojtka Fibaków

 X

11

Richard Aeschlimann

Fenomen malarski: Józef Czapski

 X

12

Jűrgen A. Meier

Muzeum Polskie w Rapperswilu na tle krajobrazu muzealnego Szwajcarii.

 X

Publikacje & Aktualności


Publikacje

Aktualności

Sesja w obiektywie


Organizatorzy


Uczestnicy


POZOSTAŁE SESJE w TYM KRAJU


2015
2011
2003
2001
1998
1987
1980
1979

Stała Konferencja Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie | MABPZ

Stała Konferencja
Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie

Sekretariat

Muzeum Polskie w Rapperwsilu
Schloss Rapperswil
Postfach 1251
CH-8640 Rapperswil
Schweiz

Kontakt

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
+41 (0)55 210 18 62

UWAGA

Z Sekretariatem MABPZ
prosimy kontaktować się tylko w kwestiach dotyczących Konferencji.

Niniejszy portal internetowy Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie (MABPZ) został zainicjowany i był prowadzony do 2018 roku przez pracowników Polskiego Instytutu Naukowego w Kanadzie i Biblioteki im. Wandy Stachiewicz.
www.polishinstitute.org

Poprzednia wersja portalu MABPZ dostępna tutaj:
www.old mabpz.org

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych
www.mkidn.gov.pl

Przy współpracy z Fundacją Silva Rerum Polonarum z Częstochowy
www.fundacjasrp.pl

Od 2020 r., projekt finansowany jest ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego; dzięki wsparciu Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą - Polonika
www.polonika.pl

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Fundacja Silva Rerum Polonarum Częstochowa
Instytut Polonika